Povećaj veličinu slova Vrati na prvobitnu veličinu slova Samnji veličinu slova štampaj štampaj
 

Pošalji prijatelju

Čačak

21. 03. 2013. Čačak

Izvor: ObjektivNo1.

Čačak: Vinaver o Disu

Sabrana dela Stanislava Vinavera (devet od planiranih osamnaest knjiga) koje je priredio prof. dr Gojko Tešić, a koji su rezultat saizdavačke saradnje Službenog glasnika i Zavoda za udžbenike, izdavački su poduhvat za 2012. godinu na Međunarodnom beogradskom sajmu knjiga. Dela su predstavljena u Čačku, u organizaciji Gradske biblioteke "Vladislav Petković Dis".

Vinaver, „evropsko ime srpske kulture“ kritički pokriva sve umetnosti. U srpskoj međuratnoj kritici, najizrazitiji je branilac avangarde, te i Dis zauzima dostojanstveno mesto u gotovo svakoj od ovih devet priređenih knjiga.

Stanislav Vinaver spoznaje svet 11 godina posle Disa, 1. marta 1891. godine u Šapcu, u uglednoj jevrejskoj porodici koja vodi poreklo iz Poljske. Roditelji su mu rođeni u Varšavi. Njegov otac Avram Josif Vinaver, lekar, posle preležanog tifusa 1915. umire kao sanitetski major od malarije u Đevđeliji. Po sopstvenoj želji sahranjen je sa srpskim vojnicima u zajedničkoj grobnici. Majka Ruža, takođe poljska Jevrejka,  pijanistkinja, profesor klavira,  ugušena je u nemačkoj gasnoj komori 1942. godine.

Stanislav Vinaver, posle mature odlazi u Pariz, na Sorbonu.


„Studirao sam i završio čistu matematiku, filozofiju i klavir. U muzici sam imao Vandu Landovsku, u matematici Poenkarea. Onda se pojavio Bergson koji je na mene imao ogroman uticaj“,  ispoveda dalje Vinaver.

Učestvuje u balkanskim ratovima kao dobrovoljac srpske vojske. Dobrovoljac je i u Prvom svetskom ratu,  jedan je od 1300 kaplara u Skopskom đačkom bataljonu. Nekoliko puta je ranjavan.

Godine 1917. u vreme Oktobarske revolucije, odlazi u Rusiju preko Italije, Francuske i Velike Britanije. U Petrogradu upoznaje Aleksandra Bloka, skuplja južnoslovenske borce za Solunski front. Sa grupom srpskih vojnika 1919, vraća se preko Carigrada u Beograd. Detaljno izučava srpsku literaturu „od Krmčije i Sv. Save do modernog srpskog izraza“. Neko vreme boravi u Nemačkoj, Beču, Poljskoj, Rumuniji, Švajcarskoj (Ženevi i Bernu), zatim je ponovo u Berlinu, Pragu…

Za vreme Drugog svetskog rata odveden je u zarobljenički logor (Osnabrik, Strasbur, Berkenbrige), tako da 1945. godine objavljuje knjigu svedočanstava o životu u nemačkim logorima „Godine poniženja i borbe: život u nemačkim oflazima“.

Svih tih godina rata i mira, neumorno i krajnje posvećeno piše eseje, književne biografije, polemike i prevodi sa francuskog, engleskog, ruskog, češkog, poljskog i nemačkog jezika. Takođe, dobar je poznavalac latinskog i starogrčkog jezika.

…Baš kao i Disov, i njegov životopis je pun smrti. Iz života je otišao u 65-oj godini.  Umro je u Niškoj banji, 1. avgusta 1955. godine od srčanog udara…

„Braneći“ Disa, Vinaver još 1920. godine ističe da je pesimizam u srpsku književnost došao iz narodnih pesama i da je on znak mladosti jedne literature koja uvek počinje protestom.

„Tradiciju pesimizma nastavio je Dis. Taj njegov pesimizam bio je mnogo bliži srpkom naroda no „vedrina“ pesnika koji su tražili lepe slike, blage slikove i uzvišenu „mislenost“ l’aert pour l’art-a, a milijarde kilometara bliži no nazovipatriotizam nekih bardova koji su svoje stihove punili rečju „narod“, „puk“ itd. koji su bili iskićeni narodnim motivima kao dodele ali lišeni narodne sumorne muškosti i borbenosti.

Dis je u svojim pesmama izneo onaj teški momenat neverovanja u svoju snagu i time je i on, donekle i na svoj način, doveo tu snagu do saznanja o samoj sebi i do jedne junačke skromnosti, koja ne paradira i ne želi parade.

O zаnosimа i prkosimа Stаnislаvа Vinаverа govorili su: Milkа Zjаčić Avrаmović, urednik, dr Gojko Tešić, priređivаč i Vlаdimir Dimitrijević, profesor čаčаnske Gimnаzije. Voditelj progrаmа je Milicа Bаković, bibliotekаr-sаvetnik а u muzičkom delu učestvuje Jаnа Milišić, vokаlni solistа.

Nema komentara.

Ostavi komentar

Vremenska prognoza